ATÇILIK AT YETİŞTİRİCİLİĞİ


9 Ocak 2014 Perşembe 23:12

 

ATÇILIK AT YETİŞTİRİCİLİĞİ

Atın Kökeni

Evcil atın kökenini przewalski ve tarpan adı verilen yabani atlar teşkil eder.

Przewalski: Yabani moğol atı.

Cidago (bel yüksekliği) 130 cm. İri başlı, iri kemikli, kalın boyunlu, kuvvetli, kırmızımtırak esmer renkli. Soğuk kanlı at ırklarının atasıdır.

Tarpan: Cidago 130 cm. İnce yapılıdır. Donu (rengi) sincabi. Sıcakkanlı at ırklarının atasıdır.

Atın Evciltilmesi

At, milattan önce 3000′li yıllarda evciltilmiştir. İlk olarak Et ve sütünden yararlanılmıştır. Sırayla iş hayvanı, harp hayvanı olmuş, günümüzde de zevk ve spor için yetiştirilmektedir .

At Irkları

Dünyada 170 adet at ırkı vardır.

Soğuk kanlı at ırkları: Genel olarak iri ve ağır vücutlu, kasları fazla gelişmiş, sakin ve ağır hareketli atlardır. Çeki güçleri iyidir. Sıcak kanlı atlara göre erken gelişirler. Soğuk iklim hayvanıdırlar. Örnek: İngiliz atı

Sıcak kanlı at ırkları: Daha ufak yapılı ve hafiftirler. Hareketlidirler. Soğuk kanlılara göre geç gelişirler. Sıcak iklim hayvanıdırlar. Örnek: Arap atı

Arap atı

Cidago yüksekliği: 145-155 cm.

Don: En çok AL, KIR, DORU görülmekte. Ender olarak YAĞIZ don mevcut.

Yürüyüş: Adi yürüyüşte dar adım atar. Tırıs ve dörtnalda alçak adım.

Kullanıldığı yerler: Çeki, binek, yarış.

Özellikleri: Sağlam görünüşlü, canlı, yüksek kalıtsal güçlüdür. Dayanıklıdır. 3-4 ay boyunca günde 70-80 km. yol alabilir.

Gelişim: 3 yaşında gelişmesini tamamlar. Damızlık yaşı 4′ tür.

Üreme özellikleri:

Erkeklerde doğum ağırlığı

44-47 kg.

Dişilerde doğum ağırlığı

42-45 kg.

Yavruların yaşama oranı

%94-95

Gebelik süresi

334-342 gün

Ergin aygır ağırlığı

470-500 kg

Ergin kısrak ağırlığı

450-480 kg

İngiliz atı

Kombine melezleme yöntemi ile hız yönünde ıslah yapılarak 250-300 yılda oluşturulmuştur. Türkiye’de ilk defa İstanbul Veli Efendi Çayırında 1922′de koşmuştur.

Cidago yüksekliği: 165-170 cm.

Don: En çok AL, DORU görülmekte. Ender olarak KIR, YAĞIZ don mevcut.

Kullanıldığı yerler: Yarış atıdır. Hız özelliğinin kalıtım derecesi (h2) 0,35′tir.

Özellikleri: Adaptasyon yeteneği yüksektir. Kısa mesafeyi çok hızlı koşar.

Gelişim:  Damızlık yaşı 4′ tür.

Üreme özellikleri:

Doğum ağırlığı

40-45 kg.

Östrüs (kızgınlık)  siklusu

23-24 gün

Östrüs (kızgınlık) süresi

5-7 gün

Gebelik süresi

330-340 gün

Hafflinger atı

Cidago yüksekliği: 130-140 cm.

Don: Sadece AKKANAT

Kullanıldığı yerler: İş ve çeki atı.

Özellikleri: İyi huylu, sağlam görünüşlü, sakin mizaçlı, kanaatkar, zayıf meraları iyi değerlendirebilen, kaba yem seven, hastalıklara mukavim, veteriner ve ilaç masrafı olmayan, güçlü, yüksek döl ve süt verimli. Çocukları çok sever.

Gelişim:  Damızlık yaşı 4′ tür.

Erkeklerde ağırlık: 440 kg

Dişilerde ağırlık: 433 kg

Yerli at tipleri

1- Anadolu tipleri

2-Çukurova tipi

3-Uzunyayla atı

4-Midilliler ve diğer yöresel tipler

Türkiye’de bulunan diğer at ırkları

1-İrlanda atı: Sıçrama (konkur) atıdır. Cidago 160-165 cm.

2-Anglo-Arap: Cidago 160 cm. (koyu, özellikle doru don)

3-Hanofer: Cidago 153-170 (Koyu don)  Eğitime yatkın, sıcak kanlı

4-Holstein: Almanya. 153-162 cm. Konkur atı.

5- Akhal-Teke: Türkmenistan 142-152 cm. Mükemmel yürüyüşlü, dayanıklı, eğitilir ancak inatçıdır. Kötü huyludur.

6-Kabardin: Kuzey Kafkasya. Dağ ırkıdır. Binek yüksekliği 142-151 cm. Uzun ömürlüdür.

DONLAR ve NİŞANELER

Don: Atlarda bedeni örten kılların bir bütün olarak gösterdikleri renge veya renk karışımına denir.

Üçe ayrılır: 1-Esas (asli) donlar 2-Türev donlar 3-Alaca donlar

Esas donlar

1- AL don: Kırmızı. 9 tiptir.

Açık al, koyu al, adi al, akkanat al, sütlü kahve al, altuni al, kiraz al, kestane al, yanık al.

2-YAĞIZ don: Siyah. 2 tiptir.

Kuzguni yağız (parlak), donuk yağız (mat)

3- DORU don: Gövde al; yele, kuyruk, bacak yağız

Açık doru, koyu doru, kirazi doru, kestane doru, yanık kestane doru

4-İZABEL don: Saman sarı

5-KULA don: Gövde sarı; yele, kuyruk, bacak siyah

Açık kula, adi kula, koyu kula, kurt kulası

Türev Donlar

Yavru al veya donuk yağız doğar. Sonra beyaz tüyler çıkar. Don tespiti 1-1,5 yaşında tekrar yapılmalıdır. Ancak ondan sonra soykütüğü mühürlenir ve imzalanır.

1- KIR don: Beyaz kıllı atlardır

Pamuk kır: Bembeyaz

Açık kır: Biraz siyah

Koyu kır: Daha siyah

Demiri kır: Gri kıllar var

Bakla kır: Siyah kıllar sağrı, boyun ve omuzlarda odacıklar halinde

Çilli kır: Çil gibi siyah kıllar

Kızıl kır: Kırmızı renkli kıllar

Mercani (üveyik) kır: Çilli kırın daha kırmızısı

2-AHREÇ don: Beden kızıl-beyaz+yele, kuyruk, bacak siyahtır.

Açık ahreç: Beyaz bol

Adi ahreç: Beyaz ve kızıl eşit

Koyu ahreç: Kırmızı bol

Kızıl ahreç: Parlak, bol kırmızı

3-BOZ don: Al donun beyaz kıllarla istila edilmişidir.

Açık boz: Beyazlar kırmızılardan bol.

Adi boz: Beyazlarla kırmızılar eşit.

Koyu boz: Kırmızılar beyazlardan bol.

Kar yağdı boz: Beyazlar demetler şeklinde

Kaplan lekeli: Kırmızılar demetler şeklinde.

4- ALACA donlar: İki ayrı don parçalar halinde bulunursa buna alaca don denir. Beyaz parçalar büyükse “alaca” başa, küçükse sona yazılır.

Alaca koyu al: Beyaz parçalar, koyu al parçalardan daha büyük.

Koyu al alaca: Al parçalar, beyaz parçalardan daha büyük.

Alaca yağız: Beyaz parçalar, yağız parçalardan daha büyük.

Alaca kula: Beyaz parçalar kula parçalardan daha büyük.

Nişaneler

Nişane: Koyu donlu atlarda vücudun değişik bölgelerinde görülen beyaz kıllardan oluşan lekelere denir.

Eşkal tespitinde nişaneler de kaydedilmelidir.

Alında görülen nişaneler:

-Alında birkaç beyaz kıl

-Alında çok beyaz kıl

-Alında kartopu

-Alında yıldız

-Alında ay

-Alında akıtma (beyazlık aşağı kaymış)

Burun üzerindeki nişaneler:

Akıtma: Burun üzerinde görülen nişanedir.

Bacaklarda görülen nişaneler:

Seki: Bacaklarda görülen nişanedir.

Tırnakta görülen nişaneler

Ester çizgisi: Atın yelesinden kuyruğuna uzanan çizgi

ATLARDA BESLEME

Gebelik

Gebeliğin son 90 günü yapılacak besleme çok önemlidir.

Bu aşamada kaba yem miktarı azaltılıp (ot, saman vs.); kesif yem miktarı (yulaf, mısır, küspe vs.) arttırılmalıdır.

Enerji İhtiyacı

9. ay: Yaşama payı enerji ihtiyacı x 1.11

10. ay: Yaşama payı enerji ihtiyacı x 1.13

11. ay: Yaşama payı enerji ihtiyacı x 1.20

*Yaşama payı enerji ihtiyacı: Hayvanın hayatını sürdürebilmesi için gerekli, en düşük düzey enerji ihtiyacı.

Laktasyon: Ortalama 5 ay sürer. İhtiyaç, yaşama payı enerji ihtiyacı+ 792 kCal’dir. Günlük süt verimi 10-20 kg. arası değişir.

*Laktasyon: Hayvanın süt verdiği dönem.

Su ihtiyacı

Normal bir atın günlük su ihtiyacı 19-45 litredir.

 


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
#
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Haberler

Yukarı Çık