Endülüs'te İslam/Düşüncenin Başkenti Kurtuba

Graudy, R. (2018) Endülüs’te İslam: Düşüncenin Başkenti Kurtuba. İstanbul: Timas Yayınları, 383 sayfa,
ISBN:978-605-08-2761-1

Roger Graudy Kimdir?

(1913 Marsilya/2012 Paris) Fransız felsefe ve bilim doktoru, 1952 Sarbon’da felsefe, 1954’te SSCB Bilimler Akademisi’nde bilim dalında doktor unvanı aldı. 1982 yılında Müslüman oldu. Fransız Komünist Partisinin üst düzey yöneticilerinden, Fransız parlamentosunda milletvekilliği, meclis başkanlığı yardımcılığı, milli eğitim komisyon üyeliği ve senatörlük görevlerini icraa ederek profesörlüğe devam etmiştir.

Kitap Analizi

Felsefe, tarih, siyaset, düşünce tarihi ve dini metin okumaları sevenler için ideal bir kitap. Kitabın içeriklerini şu başlıklar altında toplayabiliriz:

İslam’ın Endülüs’e nasıl ve hangi şartlar altında girdiği,
İslam’ın ve Müslümanların Endülüs’ten nasıl çıktığı bu anlamda Müslümanların giriş, yükseliş, dağılma ve çıkış serüvenleri,
Müslümanların Dünya ve bilim tarihine, düşünce tarihine, edebiyat, müzik, astronomi, matematik, haritacılık vb. alanlardaki katkıları,
Tevhit şirk mücadelesinde Hristiyanların, özel olarak Endülüs’te genel olarak da Hristiyan dünyasındaki mücadeleleri, Hristiyanlığın nasıl bir şirk dini haline geldiği,

Yazar bir Filozof olarak İslam felsefesini/filozoflarını ve çağdaş Müslüman olmayan filozofların fikri görüşlerini genel hatlarıyla kitap boyunca incelemiştir ( İbni Messere, İbn Bâcce, İbni Meymun, İbni Rüşd, Aristo, Gazali, İbni Hazm, İbni Tufey, İbni Haldun, Suhreverdi, İbn Arabî vb.).
13. Yüzyılda başlayan bu Rönesans hareketinin sonraki yüzyıllardaki Avrupalı düşünürleri nasıl etkilediği kitapta işlenen başlıca konular arasındadır.

Kitabın temel tezlerinden biri Avrupa’da Rönesans’ın 16. yüzyılda İtalya’da, değil, 13. yüzyılda İspanya’da başlamış olmasıdır (Graudy, 2018:13). Joseph A. Massad’ın (2020) Liberalizm ’de İslam kitabında öne sürmüş olduğu teze göre: "Avrupa'nın kendi kimliğini inşaa ederken öteki olarak konumlandırdığı İslam ve Müslümanlar, Avrupa'nın ötekisi ve düşmanı değil bilakis Avrupa'nın bir parçası ve katkılarıyla da kurucu öğesi durumundadır". Graudy’nin eserinde İslam’ın 13.yüzyılda tetiklediği bu Rönesans’ı görmek mümkündür.

Eser geçmiş için tasarlanan bir ütopyayı anlatmıyor. Çok dilli-çok dinli bir devlet ve kent modelinin analizini yaparak; mimarisi, sanatı, yüksek düşünce kurumları ve filozofları ile ütopyanın ötesinde bir gerçekliğin arkeoloji çalışmasını sunuyor. Graudy’e göre Bir arada yaşama modeli olarak Endülüs tecrübesi günümüz için bir modeldir. Terörün ve pozitivizmin kötülüklerine galebe çalmanın yolu ancak budur (Graudy, 2018:335).

Halil Naryaprağı

KAYNAKÇA
Graudy, R. (2018) Endülüs’te İslam: Düşüncenin Başkenti Kurtuba (4. Baskı) İstanbul: Timaş Yayınları
Massad, A.J. (2020) Liberalizmde İslam (1.Baskı) İstanbul: Runik Kitap