Çoğu kez ülkelerin geleceği, en yüksek duvarlarda, en kalın yasaklarda, en sert söylemlerde aranır.
Oysa belki de cevap, kimsenin sormaya cesaret edemediği o basit soruda gizlidir:
Herkes istediği yere gidebilseydi, kim nerede kalırdı?
Kanımca Mutluluk Endeksi Bu Soruya Göre Belirlenmeli…
Düşünmesi bile tuhaf bir deney bu.
Sınırlar yok, vizeler yok, pasaportlar sadece birer hatıra. İnsanlar yalnızca kalplerinin ve akıllarının işaret ettiği yere doğru yola çıkıyor.
Kimi daha huzurlu bir hayat için, kimi adalet arayışıyla, kimi sadece nefes alabileceği bir gökyüzü bulmak için…
Bazı ülkeler dolup taşıyor, bazıları sessizleşiyor. Bazıları umutla kalabalıklaşıyor, bazıları kendi vatandaşını bile tutamıyor.
Tam da bu manzaranın ortasında, tanıdık bir ses yükseliyor:
“Batı medeniyeti çöküyoooor.”
İbn Haldun, “asabiye” dediği imparatorluklar kuran beşerî enerjinin zirveye çıktıktan sonra inişe geçip zamanla çökeceğini yazmıştı ama bunun nedenlerini ve tedavi şeklini de beraberinde yazmıştı…
Evet. Batı çöküyor ama;
İlginçtir, bu cümle çoğu zaman bavullar hazırlanırken kuruluyor. “Çöküyor” denilen yerlere doğru uzayan vize kuyruklarında, “bitmiş” denilen şehirlerde kiralık ev arayanlarda, “değerlerini kaybetmiş” olduğu söylenen toplumlarda bir gelecek kurma telaşında…
Söz ile yön aynı istikameti göstermiyor.
Belki de mesele, Batı’nın çöküp çökmediği değil; bu cümlenin neyi örtmeye yaradığıdır.
Ya da Batı çökerken biz ne inşa ediyoruz?
Bir hakikat ki bir medeniyet gerçekten çöküyorsa, insanlar oraya akın etmez.
İnsan, umudun olduğu yere gider; imkânın, güvenliğin, öngörülebilirliğin olduğu yere.
O halde şu ironiyi görmezden gelmek zor:
Sürekli “batıyor” denilen bir yere doğru kesintisiz bir yöneliş varsa, burada ya sözde bir abartı vardır ya da gerçekte bir eksiklik.
Neden insanlar kalmak için ikna edilmeye muhtaç, gitmek için değil?
Oysa gerçek çok daha yalındır:
Bir toplumun ilerlemesini belirleyen şey, başkasının ne kadar kötü olduğu değil; kendi sisteminin ne kadar adil, ne kadar öngörülebilir ve ne kadar güvenilir olduğudur.
İnsanlar retorikle değil, tecrübeyle karar verir. Eğer bir yerde hukuk işlemiyorsa, ekonomi istikrarsızsa, cehalet ve liyakatsizlik baş tacı edilmişse ve yarın bugünden daha belirsiz görünüyorsa, insanlar kulaklarını sloganlara kapatır, ayaklarını ise daha sağlam zeminlere yöneltir.
Çünkü bir ülkenin gücü, başkalarının nereye gitmek istediğiyle değil; kendi insanının neden kalmak istediğiyle ölçülür.
Ve eğer bir yerde insanlar kalmak için gerekçe üretmek zorunda kalıyorsa, orada en çok tekrar edilen cümleler değil, en çok ertelenen sorular konuşulmalıdır.
Belki de en büyük çöküş, bir medeniyetin değil; hakikatin yerini sloganların almasıdır.
22.03.2026