Siverek Haber

Siverek Haber

SİVEREK, EĞİTİM, ŞAPKA KANUNU V.S.


28 Eylül 2012 Cuma 14:19

 

Halide Edip Adıvar’a göre Kemalist reformların en gösterişli, nafile ve yüzeysel olanı Şapka İnkılabıydı. Amaç topluma batılı tarzda bir görünüm kazandırmaktı ancak gerçekleştirme biçimi Batılı olmayan tarzda idi.

Jakoben yöntemlerle dayatılan şapka, Türkiye toplumunda üretimi olmayan bir giysiydi.  Topluma  ya şapka takıp  medenileşmeyi(!) ya  asılmayı ya da hapse atılmayı dayatmak o dönem için dahi son derece absürt bir durumdu.

Halide Edip’in meseleye bakışı değişiktir. Bu konuda şunları söylüyor :‘’Şapka Kanunu’nun temel etkisi  zengin olan Avrupalı şapka fabrikalarını zaten fakir olan Türklerin sırtından zenginleştirmek oldu. Bu korku rejimi olmasaydı bu imkansızdı denilebilir.’’(Halide Edip,TurkeyFaces West,1930, syf: 224-226; Aktaran Taha AKYOL, Atatürk’ün İhtilal Hukuku, s: 516)

Kanunun uygulanmasıyla birlikte ortaya çıkan itiraz ve direnişler çok sert biçimde bastırıldı. Mete Tunçay’ın ifadesiyle halk meselenin artık şapka takmak değil, şapkayı takacağı kafayı gövde üstünde tutmak olduğunu anladı.

Reşat altınının  825 kuruş olduğu bu dönemde Avrupalı tekstil firmalarının  Anadolu’ya  getirdiği ‘’Panama’’ denilen şapkalar 14  liraya kadar satılıyordu. Yine Mete Tunçay’ın yabancı bir gözlemciden aktardığına göre Avrupalı tekstilciler altın bir hasat biçtiler. Avusturyalıların Habig’leri, İtalyan Borsalino Kardeşler,İngilizlerin Lincoln’leripastadan aslan payı alanlardı. Şapka kanunu daha meclisten geçmeden Borsalino kardeşler firmasına ait şapka dolusu gemiler İzmir ve İstanbul limanlarında hazır bekliyordu. Vakko firmasının sahibi yıllar sonrakendisiyle  yapılan bir röportajda ‘’ Servetini Şapka Kanununa Borçlu Olduğunu’’ dile getirecektir.

Yıl 2012, bilgi çağındayız. Şapka Kanunu hala yürürlükte ama ‘’TAKAN’’ yok. Şapka takan yok ancak zihniyet zinde bir şekilde devam ediyor. Şapkanın yerini başka nesneler aldı.

Milli Eğitim Bakanlığının okullarda  serbest kıyafet uygulamasını kabul etmesine rağmen, tek tip kıyafet uygulaması devam ediyor. Okullarımız ‘’Okul Vizyonu’’ kaygısıyla bütün öğrencilerine adına üniforma (askeri literatüre ait bir kavram) dedikleri giysiyi dayatmaktadır. Farklılık yalnızca okulların farklı formalar tercih etmesinden ibaret

Tek tip kıyafet uygulamasınınpedogojik, sosyo-ekonomik yönleri bu yazının tartışma konusu değildir. Halide Edip’in Şapkaya bakışı üzerinden meseleye bakmaya çalışıyorum.

Okullardaki tek tip kıyafet uygulaması bu alanı büyük bir rant merkezi haline getirmiştir. Tüccarlar bu alan üzerinden pay almak için olmadık yöntemlere başvurmaktadır.  veliler okulların önerdikleri (bir bakıma dayattıkları,) üniformaları belirtilen  noktadan başka yerde alma imkanları da bulunmamaktadır.

Tekelci yöntem öyle boyutlara ulaştı ki velilerin, alacakları giysiye dair piyasa, kalite araştırması ve pazarlık yapabilme şansını ortadan kalkıyor. İnsan irade sahibidir. Tercih yapabilme kabiliyeti olan tek  varlıktır. Bir eğitim sistemi onun bu yönünü dikkate almıyorsa büyük bir yanlışlık içinde demektir.

Şapka Kanunu Avrupalı zengin tüccarları nasıl fakir halkın sırtından daha zengin yaptıysa, eğitimde tek tip kıyafet uygulaması da  tekelcileri bu fakir halkın sırtından daha zengin etmekten başka bir şeye hizmet etmiyor.

Zaman geçer; çağlar, araçlar, yöntemler değişir. Ancak zihniyet değişmedikçe tarih tekerrür etmeye devam eder.

 


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Haberler

Yukarı Çık