Siverek'te "Kırk Tası" geleneği

Siverek'te yaşayan vatandaşlar, doğum sonrası 'Kırk' olarak adlandırılan ve halk arasında "Kırk Tası" geleneğiyle bilinen kültürel uygulamaları titizlikle sürdürüyor.

Siverekli hemşehrimiz Muhittin Pastacı’nın aktardığı bilgilere göre, bir kadının doğumdan sonraki 40 günü kapsayan bu süreç, hem anne hem de bebek için bir dizi kuralı beraberinde getiriyor.

40'lı Kadın Yasakları

Lohusalık dönemini yaşayan ve "40'lı kadın" olarak tabir edilen anneler için bu 40 günlük süreçte uygulanan katı yasaklar bulunuyor. Pastacı'nın anlatımına göre, 40'lı kadın kesinlikle: Yalnız kalamaz veya yalnız dışarı çıkamaz.Yalnız banyo yapamaz.Gezmeye gidemez.

Kırk Değmesi'ne Karşı Önlem:

​Gelenekteki en önemli inançlardan biri de, aynı dönemde lohusa olan iki kadının karşılaşmaması gerektiği kuralıdır. Eğer iki 40'lı kadın tesadüfen aynı ortamda bulunursa, doğurmuş oldukları çocukların hastalanmasını engellemek amacıyla "kırk değmesi" denen kötü enerjiyi bertaraf etmek için yanlarında taşıdıkları iğneleri takas ederler.

Aynı zamanda, çocuğu olmasa bile 40 gününü tamamlamamış yeni gelinlerle de 40'lı kadınların karşılaşmaması gerekir. Eğer bir karşılaşma yaşanırsa, yeni gelinin çocuğunun olmaması durumunda bu durum, "40'lı kadının kırkı değmiş" şeklinde yorumlanır.

Cenaze Evine Gitme Yasağı:

Gelenek, 40'ı çıkmamış gelinler için oldukça katı bir yasak daha içeriyor. Kırkı çıkmamış bir gelin, babası dahi ölse cenaze evine gidemez ve kırkının tamamlanmasını bekler. Eğer bu yasağa uyulmazsa, hem annenin hem de çocuğun sürekli hastalık geçireceğine inanılır.

Kırk Çıkarma Seremonisi:

Lohusalık döneminin sonu, özel bir yıkama seremonisi ile gerçekleşir ve bu duruma "kırkını çıkarmak" denilir. Bu seremoni için kullanılan "Kırk Tası"nın içine tam 40 adet taş atılır. Bu taşlar büyük bir tencerenin (quşxana) içine konularak su ile doldurulur.

Su, lohusalı kadının üzerine dökülmeden önce, ritüelin önemli bir adımı olarak kadın 10 parmağını üst üste koyarak 4 defa havaya kaldırıp indirir. 40 sayısının tamamlanmasının ardından şu sözler söylenir:

“İnsanların, Hayvanların, Cinlerin, Haşerelerin 40’ı çıksın”

Bu sözler söylendikten sonra yıkama süreci tamamlanır ve lohusalı kadının kırkı çıkmış sayılır. Bu gelenek, yeni gelinin hamile kalması için de 40 gün bekleyip aynı tasla yıkanması gibi amaçlarla da sürdürülmektedir.

İslam alimleri ise söz konusu geleneğin Kur'an ve sünnetten bir delili olmadığını, Siverek'te daha önce yaşamış çeşitli kültürlerin bin yansıması olduğunu belirtiyor.

www.siverekgenclik.com