Siverek'te Yahudi ve Ermeniler yaşadı mı?
Siverek'te bir zamanlar Yahudi ve Ermeni ailelerin yaşadığı, şehirde sinagog ve kiliselerin bulunduğu, bu toplulukların izlerinin kentin tarihinde önemli bir yer tuttuğu ortaya çıktı. Kentin çok kültürlü yapısı, yayımlanan anılar ve tarihî belgelerle gözler önüne seriliyor.
Editör: Siverek Gençlik
21 Eylül 2025 - 13:57
Siverek’te 20. yüzyılın ortalarına kadar yaklaşık 100 kadar Yahudi ailesi yaşamış. Siverek doğumlu ve daha sonra İsrail’e göç eden Eli Gezici’nin anılarında, şehirde bir sinagogun bulunduğu ve cemaatin günlük yaşamda Türkçe ve Arapça konuştuğu, dualarını ise İbranice okuduğu belirtiliyor. Bu ailelerin büyük çoğunluğu, daha sonra İsrail'e veya İstanbul'a göç ederek şehirden ayrıldı.
Ermeni Topluluğu ve 1915 Olayları
Siverek’in Ermeni topluluğu da kentin demografik yapısında önemli bir yer tutuyordu. DergiPark'ta yer alan bir çalışmaya göre, 19. yüzyılda Siverek’teki 3.000 ailenin 300’ü Ermeni’ydi. Vikipedi kaynaklı bilgilere göre ise 1915 öncesinde şehirde 9.275 Ermeni yaşamakta ve kendilerine ait sekiz kilise ile üç okulları bulunmaktaydı. Ancak 1915'teki olaylar sırasında Ermeni erkeklerinin öldürüldüğü, kadınlar ve çocukların ise sürgüne gönderildiği iddia ediliyor.
Toplumsal Birliktelik ve Tarihî Belgeler
Siverek'te Müslüman, Ermeni, Yahudi ve Süryani toplulukları, çoğunlukla aynı mahallelerde uyum içinde yaşadı.
Academia kaynaklı bilgilere göre, Siverek Kefalet Defteri gibi belgeler, bu çok kültürlü yapının ve topluluklar arası ilişkilerin varlığını kanıtlıyor.
Şehre gelen yabancı seyyahların notları da Siverek’in o dönemdeki demografik yapısı ve sosyal ilişkileri hakkında önemli gözlemler sunuyor.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nden Ahmet Seyfi'nin kaleme aldığı makale, 1835 tarihli Siverek Nüfus Defteri'ni inceleyerek kentin o dönemdeki demografik, sosyal, ekonomik ve idari yapısına ışık tutuyor. Çalışmaya göre, 19. yüzyılın ilk yarısında Siverek'te Müslümanların yanı sıra Yahudi ve Ermeni mahalleleri de bulunmaktaydı. Bu durum, ilçenin çok kültürlü bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.
Makalede, Siverek'teki insanların fiziksel özellikleri, meslek grupları ve kullandıkları unvan ve lakaplar hakkında detaylı bilgiler yer alıyor. Defterde 27 farklı meslek grubu tespit edilmiş ve bu mesleklerin çoğunun Cami-i Kebir Mahallesi'nde toplandığı belirtilmiştir. "Efendi", "Şeyh", "Ağa", "Molla", "Hacı" ve "Arap" gibi unvanların yanı sıra, "Keşiş" gibi gayrimüslimlere ait lakaplar da kullanılmıştır. Nüfus defterine göre, o dönemde Siverek merkezde 1,375 Müslüman ve 457 gayrimüslim erkek nüfus yaşıyordu. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından sonra kurulan Asakir-i Mansure ordusuna Siverek'ten de katılımlar olduğu ve her mahallenin kendi muhtar ve imamının bulunduğu belirtiliyor.
www.siverekgenclik.com
FACEBOOK YORUMLAR